Archive for januari, 2009

Verlof is geen recht, maar een keuze.

31 januari 2009

‘Verlof is geen recht, maar een keuze.’ Dat zegt de AWVN, de grootste werkgeversorganisatie van Nederland. De AWVN wijst op de invoering van ‘verlofbudgetten’ in verschillende sectoren. Het ‘verlofbudget’ vervangt op grote schaal leeftijdsdagen en senioren-adv die vanwege de Wet Gelijke behandeling al langer onder druk staan. Soms worden deze extra verlofdagen zelfs omgezet in een financieel budget, waarmee de werknemer vrije dagen kan kopen of niet.

De trend die de AWVN signaleert past bij volwassen arbeidsverhoudingen. Werknemers die privé vergaande beslissingen nemen, zoals het kopen en verkopen van een huis, zijn als werknemer natuurlijk mans genoeg om het eigen arbeidsvoorwaardenpakket samen te stellen. Keuzevrijheid vergroot de zeggenschap van werknemers over hun arbeidsvoorwaarden. En doordat niet iedereen dezelfde keuzes maakt kan tegelijkertijd de flexibiliteit toenemen. Daarmee wordt veelal ook een werkgeversbelang gediend.

Deze week was ik als gast aanwezig bij het oprichtingsseminar van ReflecT, een internationaal, multidisciplinair research-instituut van een aantal universiteiten op het gebied van ‘flexicurity’ met als thuishaven de Universiteit van Tilburg. Flexicurity verbindt flexibiliteit en (rechts)zekerheid binnen arbeidsverhoudingen. De actuele economische crisis is naar mijn mening dé tijd om in CAO-onderhandelingen de mogelijkheden van flexicurity serieus te bekijken en te bespreken.

Advertenties

Het M-woord: massa-ontslagen is gevallen!

31 januari 2009

Deze week viel het M-woord: massa-ontslagen. Uit de mond van minister Donner van Sociale Zaken. Maar hij voegde er aan toe dat massa-ontslagen niet mogen te leiden tot massa-werkloosheid. Hoogleraar Ton Wilthagen van de Universiteit van Tilburg meent dat daarvoor een ‘inhaalslag’ nodig is om de Nederlandse arbeidsmarkt te moderniseren. Hij onderschrijft daarmee de mening van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid die deze week een rapport over de gevolgen van massa-ontslagen uitbracht. Naast het belang van scholing en het bieden van werkzekerheid (in plaats van baanzekerheid) wijst Wilthagen op de verandering van de arbeidsmarkt door de toename van het aantal zzp’ers. Hij sluit niet uit dat zzp’ers in de toekomst een derde deel van de arbeidsmarkt omvatten. Dat leidt tot andere arbeidsverhoudingen en zal de arbeidsmarkt structureel een ander karakter geven.

Zzp’ers komen in steeds meer sectoren voor. In de bouw en bij de nieuwe postbedrijven, maar ook in de gezondheidszorg, de thuiszorg en de kinderopvang (gastouderopvang). CAO-partijen kijken er vaak nog met argwaan naar. Dat zal moeten veranderen. De CAO kan (wettelijk) zelfs gebruikt worden om de positie van zzp’ers te versterken. Werkgevers doen er verstandig aan ook zelf na te denken over de wijze waarop zzp’ers kunnen worden ingeschakeld. Het maakt de werkorganisatie flexibeler en laat ‘nieuw bloed’ en ondernemerszin instromen, zonder dat het ten koste gaat van de werkzekerheid van werknemers. Zzp’ers zijn minder aan één werkgever gebonden en daardoor minder kwetsbaar voor gevolgen van eventuele massa-ontslagen.

Arbeidsverhoudingen en topsport

31 januari 2009

Deze week nam ik deel aan een expertmeeting over arbeidsverhoudingen van topsporters op Nationaal Sportcentrum Papendal. Op uitnodiging van de Werkgeversorganisatie in de Sport (WOS) en belangenorganisatie NL Sporter bogen vertegenwoordigers van NOC*NSF, de Atletencommissie, sportbonden en CAO- en arbeidsrechtdeskundigen zich over de vraag welke arbeidsrelaties de topsport kent en hoe die – met het oog op de toekomst – het beste vorm gegeven kunnen worden. Topsporters kennen weinig of geen collectieve afspraken over bijvoorbeeld arbeidstijden, opleiding- en pensioenvoorzieningen. Met het oog op de ambitie van de sport om het topsportklimaat op Olympisch niveau te brengen, is er aanleiding om te bezien of de arbeidsverhoudingen van topsporters verder geprofessionaliseerd kunnen worden. Vorige week schreef ik naar aanleiding van uitspraken van de Tilburgse hoogleraar Ton Wilthagen dat arbeidsverhoudingen in Nederland snel veranderen van collectief en statisch naar meer individualisme (de opkomst van veel zzp’ers) en dynamiek (meer flexibiliteit). Individualisme en dynamiek zijn sleutelbegrippen in de topsport. De ontwikkelingen van de arbeidsverhoudingen in Nederland lijken goed aan te sluiten bij de behoefte (en noodzaak!) om arbeidsverhoudingen van topsporters (iets) meer te reguleren. Het onderzoek van de WOS en NL Sporter, waarbij ook NOC*NSF en het Ministerie van VWS betrokken nadrukkelijk betrokken zijn, kan op dit gebied baanbrekend werk verrichten!

Beter rendement op arbeidsvoorwaarden

12 januari 2009

De AWVN wil werknemers meer verantwoordelijkheden geven voor werktijden en loopbaan-mogelijkheden. Dat staat in de evaluatie van CAO’s die de AWVN in 2008 afsloot. Beheersing van loonkosten, verhoging van productiviteit en oplossing van knelpunten op de arbeidsmarkt blijven in 2009 prioriteit in de CAO-onderhandelingen. Daarmee maakt de AWVN de opmaat voor het nieuwe CAO-seizoen 2009.

2009 zal geen gemakkelijk CAO-jaar worden. Veel afgesloten CAO’s voor 2009 (en zelfs 2010) vertonen loonstijgingen van 3% en meer. De recessie, lagere inflatie en de gemaakte afspraken in het Najaarsoverleg zullen de looneisen in 2009 matigen. Toch blijft de arbeidsmarkt in een aantal sectoren krap, zodat werkgevers zich moeilijk een lagere loonstijging kunnen permitteren dan in concurrerende sectoren. Een lastig probleem vormen de pensioenpremies. Door de lagere dekkingsgraad en de wens om pensioenuitkeringen (weer) te indexeren wordt een stijging van de pensioenpremie in veel sectoren onvermijdelijk. Vakbonden zullen dat voor hun leden willen compenseren. Dat laat zich weer moeilijk met de noodzakelijke loonmatiging combineren.

Sociale innovatie en vernieuwing van CAO’s kunnen bijdragen aan de oplossing van de dilemma’s waarvoor CAO-onderhandelaars zich gesteld zullen zien. Door arbeidsvoorwaarden beter af te stemmen op de wensen van groepen en individuele werknemers kan de effectiviteit van de CAO- afspraken worden verbeterd, zonder dat de loonkosten generiek sterk hoeven te stijgen. Zo kan het ‘rendement’ van CAO-afspraken verbeteren. In het belang van werknemers én werkgevers!

Ten Commandments voor CAO-onderhandelaars

12 januari 2009

Eind 2008 nam ik deel aan de oprichting van NNN: Netherlands Negotiation Network. Een netwerk van professionals die vanuit wetenschap/research, training en praktijk bij onderhandelingen zijn betrokken. Oud-minister van Buitenlandse Zaken en beroepsdiplomaat Bot hield de deelnemers de Ten Commandments voor onderhandelaars voor. Ik geef ze – enigszins vrij vertaald uit het Engels – graag door.

1. Wees betrouwbaar, lieg nooit!

2. Leef je in de ander in

3. Verneder de ander nooit

4. Ken je dossiers

5. Zorg voor alternatieven, hoe meer hoe beter!

6. Voorkom gezichtsverlies (van de ander)

7. Respecteer de ander

8. Weet dat de ander kàn acteren

9. Onderhandel nooit onder tijdsdruk

10. Last but not least: Wees jezelf!

 Onderhandelen is volgens Bot: de kunst van het (weg)geven! Je zult in onderhandelingen altijd iets weg moeten geven om iets anders te krijgen. Een goed onderhandelaars neemt op het juiste moment het risico om iets weg te geven. Ik zou daar het elfde commandment: timing, vanaf willen leiden. Kies in onderhandelingen voor alles het goede moment!