Archive for april, 2009

CAO en zin(geving)

23 april 2009

Van een oud-collega CAO-onderhandelaar (aan de ‘andere’ kant van de tafel, werkzaam voor het CNV) kreeg ik deze week het boekje ‘Zin(geving) in werk’, uitgegeven door CNV Publieke Zaak. Een prachtig uitgevoerd boekje met mooie foto’s, gedichten en korte inspirerende artikelen over zin en zingeving in het werk, zoals: stilte, kwaliteit, werken met liefde, bezielend leiderschap.

Wie mij kent weet van mijn CNV-achtergrond. Ik vind het boekje authentiek, 100% CNV. Maar het roept ook vragen op. Wat is de concrete betekenis van zin en zingeving voor werkgevers en werknemers? Voor hun arbeidsverhoudingen? Voor de arbeidsvoorwaarden? Voor de CAO?

Leidt aandacht voor zin en zingeving in werk ook tot andere inzichten over verantwoordelijkheid en volwassenheid in arbeidsverhoudingen? Tot vertrouwen tussen werkgevers en werknemers? Tot CAO’s die ontwikkelen van voorschrijvend en regelend, tot inspirerend en ruimtegevend?

De werknemer 2.0, die nu – ondanks de crisis – op de arbeidsmarkt komt vraagt om een andere CAO. Een CAO 2.0. Een CAO van en voor de toekomst. Ik hoop daar de komende tijd aan bij te kunnen dragen. In NCSI-verband, in artikelen en presentaties en op andere wijze. Wie daarover mee wil denken nodig ik van harte uit een bijdrage te leveren. Rechtstreeks of via nieuwe media, zoals LinkedIn en Twitter (waar ik al veel vakgenoten ontmoet!).

Ter afsluiting een Joodse wijsheid uit de CNV-uitgave: “De mens heeft de keuze tussen drie wegen om verstandig te handelen: door nadenken, dat is de edelste, door navolging, dat is de gemakkelijkste, door ervaring, dat is de bitterste”. Dat geldt zeker ook voor CAO-onderhandelen.

Advertenties

Veiligheid hoort in de CAO!

16 april 2009

De vakbeweging maakt zich sterk voor veiligheid op het werk. ABVAKABO FNV en FNV Bondgenoten lopen voorop. Daar is alle reden voor gezien de vele incidenten waarbij de veiligheid van werknemers in publieke functies (politie, brandweer, amulance-medewerkers) en in het openbaar vervoer (NS en streekvervoer) de afgelopen tijd in het gedrang kwam. De beide – grootste – vakbonden van Nederland willen veiligheid op het werk op de CAO-agenda’s zetten.

Als CAO-onderhandelaar voor de Particuliere Beveiliging ben ik inmiddels aardig ingevoerd in de wereld van professionele veiligheidsdeskundigen. Als de deskundige over veiligheid praat maakt hij een onderscheid tussen ‘safety’ en ‘security’. Safety gaat over bescherming tegen onveiligheid van binnenuit: veiligheidsvoorschriften, veilige apparaten en gereedschappen, beschermende kleding. In veel branches is daarover veel geregeld, in de wet- en regelgeving en in de CAO. Security gaat over bescherming tegen onveiligheid van buitenaf. Daarover is veel minder geregeld wetten, regels en CAO’s.

Onveiligheid van buitenaf kan de zwartreiziger in het openbaar vervoer zijn of de hangjongeren die politie, brandweer of ambulance-medewerkers belemmeren bij de hulpverlening. Maar ook de agressieve patiënt op de polikliniek, de ‘dwaze’ vader die op het kinderdagverblijf door het lint gaat, de TBS-er met begeleid proefverlof of de dierenactivist bij het laboratorium. Werknemers moeten tegen de daarmee samenhangende onveiligheid adequaat beschermd worden en/of zich ertegen kunnen verweren. Het is goed als daarover aan CAO-tafels gesproken wordt.

Vakbond trekt CAO-lessen!

10 april 2009

Er zijn lessen geleerd! Dat schrijft de CNV Dienstenbond op zijn site over de onderhandelingen over de CAO Groothandel in bouwmaterialen. Die CAO liep op 1 juli 2008 af. Daarna lukte het CAO-partijen niet om een nieuwe CAO af te sluiten. De bond schrijft dat over veel onderwerpen, zoals prestatiegericht belonen, arbeidstijdenmanagement, leeftijdsbewust personeelsbeleid, gezondheidsbeleid, employability en scholing de afgelopen jaren ‘over en weer’ voorstellen zijn gedaan, maar dat het aan samenhang tussen de onderwerpen heeft ontbroken. Dat leidde in de loop van de tijd tot misverstanden en irritaties. CNV Dienstenbond heeft daarvan geleerd!

De CNV-bond kiest er niet voor om deze neerwaartse spiraal voort te zetten. Er worden personele wijzigingen doorgevoerd. En de werkgevers is gevraagd om hun voorstellen voor de nieuwe CAO in een volledig herschreven CAO-tekst aan te leveren. Dat moet een concreet beeld geven van de door werkgevers voorgestane CAO-wijzigingen en wordt vertrekpunt voor de onderhandelingen.

Het bijzondere aan de opstelling van CNV Dienstenbond bij deze CAO vind ik niet alleen dat de CNV-bond de hand in de eigen boezem steekt, maar vooral dat de bond oog heeft voor het proces van de CAO-onderhandelingen. Veel CAO-problemen ontstaan niet zozeer op de inhoud, maar op het proces van de onderhandelingen. Daaruit zijn voor veel CAO-partijen ‘lessen te leren’!

Openbreken CAO’s in ieders belang!

2 april 2009

Het Sociaal Akkoord bevat de afspraak dat de loonontwikkeling vanwege de economische crisis beperkt zal worden tot het niveau van de inflatie. Hoewel de inflatie in februari nog 2% bedroeg verwachten economen een verdere daling. Deflatie, waarbij de prijzen per saldo dalen, lijkt zelfs niet uitgesloten. De ECB voorspelt voor 2009 nog maar 0,4% inflatie in de eurozone.

De daling van de inflatie en daarmee van de loonstijgingen zal tot een tweedeling leiden. CAO’s die voor de crisis zijn afgesloten vertonen loonstijgingen van rond 3%; nieuwe CAO’s kunnen op de nullijn belanden. Die verschillen zijn voor niemand goed. Bedrijven worden genoodzaakt tot tariefsverhogingen, die de koopkracht negatief beïnvloeden. Werknemers moeten hun lonen matigen, terwijl anderen hun loon sterk zien stijgen. Ongetwijfeld zullen die verschillen na 2009 en 2010 weer moeten worden rechtgetrokken. Ook dat zal weer met onrust gepaard gaan.

Dat het voorgaande geen theorie is blijkt uit geluiden vanuit zorgsectoren en gemeenten. Daar willen werknemers in hun beloning niet achterblijven bij collega’s – zoals bij het Rijk – die er in 2009 en 2010 fors op vooruit gaan. Vakbonden dreigen daardoor in een spagaat terecht komen.

De oplossing zou kunnen bestaan uit het vrijwillig aanpassen van de CAO-afspraken van voor de crisis. De afgesproken loonsverhogingen kunnen dan naar de – hopelijk nabije – toekomst worden doorgeschoven en vakbonden kunnen wellicht compensaties bedingen op niet materiële wensen. Bij de Rijksoverheid zou het openbreken van de CAO’s tevens het financieringsprobleem van de hogere ABP-pensioenpremie, dat deze week de kop opstak, kunnen verlichten.

Openbreken van CAO’s is geen alledaags middel. Maar de huidige crisis vraagt ook van sociale partners ongewone oplossingen, moed en leiderschap. Wie durft dat aan?