Archive for december, 2009

2009 brengt CAO-vernieuwing dichterbij!

26 december 2009

2009 is een bijzonder CAO-jaar geworden. Dat werd vooral veroorzaakt door de crisis. Werden in 2008 nog CAO-loonsverhogingen van 3,5% afgesproken, in het laatste kwartaal van 2009 was daar veelal nog maar 1% van over. Een tussentijds sociaal akkoord koppelde de loonstijging aan de inflatie onder voorwaarden van afspraken over scholing en werkgelegenheid. Die zijn dan ook veelvuldig gemaakt, zo blijkt uit een eerste analyse van de AWVN.

Maar 2009 is ook een jaar van CAO-conflicten geworden. Publieke sectoren zoals provincies, gemeenten en waterschappen kampen al maanden met stagnerende CAO-onderhandelingen. Ook bij een aantal grote bedrijven zoals Akzo Nobel, Philips en TNT Post verliepen de onderhandelingen moeizaam tot zeer moeizaam. In andere branches kwamen CAO’s, zoals de CAO Beton en de CAO Bakkers pas tot stand nadat aanvankelijke problemen van een belangrijk deel van de achterban konden worden opgelost. Een branche waar dat nog niet lukte zijn de automobielbedrijven. De achterban van de Bovag wees de veel bejubelde CAO-afspraken over de CAO Metaal en Techniek gedecideerd van de hand. Een oplossing is nog niet in zicht. In de schoonmaakbranche is ook nog geen zicht op overeenstemming over de nieuwe CAO.

Ik blijf even stilstaan bij de grote verschillen die in 2009 in CAO-afspraken te zien waren. Verschillen in CAO-loonstijgingen, maar ook verschillen in afspraken over scholing en werkgelegenheid. Veel sectoren zochten naar eigen oplossingen en maatwerk. Soms in de vorm van een mobiliteitscentrum (glastuinbouw, transport), soms in de vorm van extra vrije dagen (metaal en techniek), soms in de vorm van een voorwaardelijke loonsverhoging (ABU Uitzendbureaus). 2009 heeft meer creativiteit en diversiteit in CAO-land gebracht. Dat is winst die vastgehouden moet worden. CAO’s met ruimte voor maatwerk, ook op het niveau van de afzonderlijke ondernemingen, bieden mogelijkheden voor creativiteit en diversiteit van oplossingen waar werkgevers én werknemers baat bij hebben. OR en PVT kunnen daarbij, náást vakbonden als CAO-partijen, ook een rol vervullen. Persoonlijke budgetten, zoals afgesproken in veel zorgsectoren, maar bijvoorbeeld ook in de CAO Waterbedrijven, bieden daarenboven mogelijkheden voor eigen keuzen van individuele werknemers. Als die winst van 2009 wordt vastgehouden heeft de crisis vernieuwing van CAO’s een flinke stap dichterbij gebracht.

Advertenties

Mijmeren over CAO en arbeidsvoorwaarden

18 december 2009

Ik breng dit jaar de laatste weken van het jaar door op Sicilië, in Ortigia, het ‘oude’ Siracuse. Terwijl Nederland onder sneeuw bedolven is, schijnt hier de zon overvloedig over de Middellandse Zee. Dat levert mooie momenten op om even te mijmeren over het afgelopen en komende jaar. Ook op mijn vakgebied van CAO en arbeidsvoorwaarden.

Ik vind dat CAO en arbeidsvoorwaarden nog te weinig als vakgebied wordt gezien en erkend. Er is geen specifieke opleiding voor, geen beroepsvereniging, geen platform om kennis, meningen en ervaringen uit te wisselen. Er zijn wel een paar lichtpunten: hier en daar worden trainingen en workshops gegeven (ik organiseer ze ook zelf voor CAO-onderhandelaars van werkgevers en vakbonden), het vorig jaar opgerichte Netherlands Negotiation Network dat vorige week zijn 2e seminar hield met bijdragen van SER-voorzitter Rinooy Kan en van de AWVN en de lopende onderzoeken van het IVA/Universiteit van Tilburg naar competenties en profielen van CAO-onderhandelaars van werkgevers en vakbonden. Ook via nieuwe media, zoals Twitter, worden soms ervaringen tussen vakgenoten uitgewisseld.

Misschien is dat ook wel de goede richting en aanpak. Niet de zoveelste opleiding, vereniging en platform in het leven roepen, maar community’s vormen rond actuele vraagstukken, zoals bijvoorbeeld CAO 2.0 en van daaruit die acties en activiteiten ondernemen waaraan behoefte en waarvoor belangstellenden blijken te zijn. Onlangs heeft de onafhankelijke Baliegroep een document opgesteld over nieuwe arbeidsverhoudingen: Tijd voor een nieuw sociaal contract. Daarin worden onderwerpen benoemd die zich lenen voor het uitwisselen van kennis, meningen en ervaringen door vakgenoten op het vakgebied van CAO en arbeidsvoorwaarden.

Ik wil in 2010 CAOpinie© van de week, dat via CAOverzicht© wekelijks naar ruim 850 geïnteresseerden verzonden wordt, graag inzetten om daaraan een bijdrage te leveren. Dat kan ook door anderen in de vorm van een ‘gast-opinie’. Wie daarvan in het nieuwe jaar eens gebruik wil maken is van harte welkom.

Voor dit moment wens ik alle lezers van CAOpinie© van de week vanuit een zonnig Siracuse fijne feestdagen, een goede jaarwisseling en een fantastisch 2010 toe!

‘Zorg CAO moet op de schop!’

11 december 2009

Deze week bezocht ik het congres van De Unie met de prikkelende titel: ‘Zorg CAO moet op de schop!’ Ze stonden er echt, heuse schoppen die op een congres van bouwbonden niet zouden misstaan. Dagvoorzitter Richard Steenborg, voorzitter van de MHP en lid van de SER en de STAR, maakte er geen gebruik van. Hij sprak van de ‘corsetterie’ van CAO’s en pensioenregelingen, die geen oog hebben voor de wensen van individuele werknemers. Zijn stelling werd vervolgens bevestigd en/of genuanceerd door opeenvolgende inleiders, waarvan ik er enkele heb gehoord.

Hoe je ook over de inhoud van de stellingen denkt, de aanwezigen straalden onmiskenbaar nieuw elan uit. Naast mij zat een manager van een streekziekenhuis dat enkele jaren geleden een eigen CAO tot stand wilde brengen. Die wens straalde hij nog steeds uit! Op mijn vraag waarom hij de daad nooit bij het woord had gevoegd zei hij me: ‘We zijn gezwicht voor de druk om ervan af te zien’. Kijk, dát is het tegenovergestelde van nieuw elan! Dát is vernieuwing de kop indrukken!

Ik geloof meer in de ‘corsetterie’ van Steenborg, dan in de ‘schop’ van de congrestitel. Een corset kun je geleidelijk aan ruimer maken totdat het geen functie meer heeft. Maar ook daarvoor is lef nodig dat het Uniecongres uitstraalde! Daarom vond ik het jammer dat veel beleidsmakers en CAO-onderhandelaars van de verschillende zorg-CAO’s vooral door afwezigheid schitterden. Het enthousiasme van inleiders en toehoorders had hen wellicht duidelijk kunnen maken dat CAO’s en pensioenregelingen in de zorg aan vernieuwing toe zijn. Ook in de zorg staat de werknemer 2.0 voor de deur en kan de CAO 2.0 niet langer uitblijven!

Klik hier voor meer informatie over Werknemer 2.0 en CAO 2.0.

X-stra: (CAO)probleemoplossers 2.0!

3 december 2009

Het afgelopen jaar heb ik veel geïnvesteerd in CAO-innovatie. Het vernieuwings-concept CAO 2.0 wordt in een aantal bedrijven en bedrijfstakken gebruikt bij de modernisering van de CAO. Bij vernieuwing van CAO’s hoort ook een nieuw concept voor het oplossen – of voorkomen – van (CAO) problemen. Dat gaat er nú komen! Samen met de voormalig bestuurssecretaris van FNV Bondgenoten Keimpe Schilstra heb ik X-stra ontwikkeld: (CAO)probleemoplossers 2.0!.

Traditioneel zoeken conflicterende partijen samen één bemiddelaar of mediator die samen met beide partijen naar oplossingen gaat zoeken. X-stra benadert een conflict anders. Beide partijen krijgen ieder een eigen adviseur en gaan daarmee het probleem bespreken, analyseren en wenselijke oplossingen verkennen. De beide adviseurs zoeken samen op basis van de inbreng van beide partijen naar haalbare oplossingsrichtingen, die weer met partijen afzonderlijk worden besproken. Pas wanneer beide partijen zich onafhankelijk van elkaar in een gevonden oplossing kunnen vinden worden de conflicterende partijen bij elkaar gebracht.

X-stra is gebaseerd op de ideeën van politiek-filosoof Rawls over overlappende consensus en op de filosofie van de paradox. Beide adviseurs zijn ook goed thuis in de verwante Harvard Negotiation Method, waarvan zij eveneens gebruik maken. De filosofische uitgangspunten van X-stra worden in januari uiteengezet in een gezamenlijk artikel in het vakblad Zeggenschap over Arbeidsverhoudingen (www.zeggenschap.info).

CAO-partijen of werkgevers en Ondernemingsraden die op deze manier willen werken aan een oplossing van ontstane (CAO)problemen en conflicten kunnen contact opnemen met de initiatiefnemers van X-stra Keimpe Schiltra (06-22245087) of Henk Strating (06-38544483).