Archive for april, 2010

Geen angst voor organising!

23 april 2010

De staking in de schoonmaak wordt verbonden met een nieuwe vakbondsstrategie: organising. In sommige media is organising de afgelopen tijd afgeschilderd als een schrikbeeld voor werkgevers. Organising zou hen de zeggenschap over de onderneming ontnemen. De vraag is of dat zo is en of angst voor organising gegrond en verstandig is.

Organising is ontstaan in de Verenigde Staten en in Nederland geïntroduceerd door Eddy Stam, voormalig vakbondsbestuurder van FNV Bondgenoten. De kern van organising is dat werknemers zelf verantwoordelijkheid nemen voor het oplossen van hun werkgerelateerde problemen. De vakbond wordt daarbij meer ondersteuner, in plaats van probleemoplosser. Organisers die door de vakbonden worden opgeleid en ingezet zijn niet meer primair de gesprekspartner van de werkgevers, maar stellen werknemers in staat om zélf overleg met hun werkgever te voeren.

Organising kan vergaande gevolgen hebben voor de arbeidsverhoudingen in Nederland. Overleg over arbeidsvoorwaarden en arbeidsomstandigheden kan erdoor verplaatst worden van het niveau van de bedrijfstak naar de bedrijven. Bovendien zal het meer gevoerd gaan worden door de werknemers zélf (die daarvoor moeten worden toegerust!) dan door professionele bestuurders. Ook kan de invloed van landelijke ‘Polderafspraken’ er uiteindelijk door afnemen. Daarbij is van belang of organising bij veel werknemers aanslaat of dat slechts een klein deel van de werknemers zich erdoor aangesproken voelt.

De vraag is natuurlijk of dat alles positief of negatief is. Zoals zo vaak hangt dat, denk ik, sterk af van de wijze waarop er in de praktijk mee wordt omgegaan. Organising past bij de ontwikkeling naar zelfbewuste en zelfstandige werknemers die verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen positie in bedrijven. Het vertoont overeenkomsten met de opkomst van werknemer 2.0 en van ZZP’ers. Vakbeweging én werkgevers(organisaties) zullen hun eigen posities ten opzichte van deze ontwikkelingen moeten (her)bepalen. Angst is daarbij – zoals altijd – een slechte raadgever!

Advertenties

CAO-vernieuwing in een heet voorjaar?!

9 april 2010

Het najaar heeft de naam in sociaal-economisch opzicht ‘heet’ te kunnen zijn. Maar momenteel kan gerust gesproken worden van een ‘heet voorjaar’. De (stakings)acties in de schoonmaak zijn inmiddels door historici uitgeroepen tot de langsdurende staking sinds de visserijstaking van 1933. Maar ook in andere branches dreigen acties: zuivel, KPN, ECT, Corus. Ambtenaren van gemeenten (vuilnisophalers), provincies (brugwachters) en waterschappen lijken eveneens warm te lopen voor acties. En deze week strandden de onderhandelingen over de grootste zorg-CAO voor de verpleeg-, verzorgingstehuizen en thuiszorg.

Niet alleen Nederland is in de ban van CAO-acties gekomen. Britse ambtenaren, de internationale luchtvaartindustrie, vrijwel alle sectoren van de Griekse economie en zelfs de goedbetaalde Spaanse beroepsvoetballers staken of dreigen te gaan staken. Dat het niet altijd om loon gaat blijkt bij de Deense bierbrouwer Carlsberg, waar werknemers staken tegen het verbod om nog langer tijdens het werk bier te drinken… Dat mócht, mits men niet dronken werd!

Veel stakingen lijken rechtstreeks verband te houden met de gevolgen van de economische crisis. Dezelfde economische crisis geeft CAO-partijen overigens ook inspiratie om creatieve oplossingen te zoeken. De onverwachte overeenstemming over de CAO Horeca lijkt daar een voorbeeld van. De loonstijging voor het – voor werkgevers moeilijke – jaar 2010 is doorgeschoven naar 2011 en 2012 en voor die jaren iets verhoogd. En ondanks alle verschillen van mening lijkt het voornemen van CAO-partijen in de schoonmaak om samen met klanten een Code Goed Opdrachtgeverschap tot stand te brengen een doorbraak van de neerwaartse prijsspiraal in de aanbesteding van opdrachten die ook een voorbeeld voor andere sectoren kan zijn.

Misschien dat uit de hitte van de strijd in dit hete voorjaar toch nog CAO-vernieuwing voortkomt.