Archive for februari, 2011

(Her)ijk verhoudingen met vakbonden en OR!

25 februari 2011

Deze week begon ik aan een bijzondere opdracht. Een groot bedrijf met 8.500 werknemers wil op alle niveaus, strategisch, tactisch en operationeel, de verhoudingen met vakbonden en de Ondernemingsraad (her)ijken. Daarbij wordt de trap naar goed gebruik ‘van bovenaf geveegd’. Dat wil zeggen dat eerst het Managementteam zich buigt over de visie, waarna managers in de districten die kunnen vertalen in gedrag dat uiteindelijk door personeelsmanagers en leidinggevenden in de dagelijkse praktijk kan worden uitgedragen.

In een twee uur durende sessie met het voltallige Managementteam is intensief van gedachten gewisseld over de wijze waarop vertegenwoordigers van vakbonden en OR als partners of als tegenstanders ervaren, gezien en benaderd kunnen worden. De keuze die daarbij moet worden gemaakt heeft vergaande consequenties voor de relaties en contacten met vakbonden en OR in het bedrijf en zal ook gevolgen hebben voor de wijze waarop zij zich tot het bedrijf verhouden.

Een serieuze (her)ijking van de verhoudingen met vakbonden en OR vereist een helder inzicht in de actuele ontwikkelingen in de vakbeweging en de medezeggenschap in Nederland. Daarbij horen ontwikkelingen als organising, door FNV Bondgenoten toegepast in het CAO-conflict in de schoonmaakbranche (maar ook vakbond Abvakabo FNV oriënteert zich er serieus op). Ook het Manifest Naar Nieuwe Arbeidsverhoudingen (CAOpinie© van vorige week) is zo’n ontwikkeling.

Wie goed naar deze ontwikkelingen kijkt herkent sporen van de traditionele tegenstellingen tussen harmonie- en conflictdenken in de Nederlandse arbeidsverhoudingen. Soms lijkt de klok teruggedraaid te worden, maar veel vaker dienen zich kansen aan voor een vernieuwende, eigentijdse verhouding tussen werkgevers en vakbeweging en medezeggenschap.

Bedrijven die hun eigen verhouding met de vakbeweging en de medezeggenschap onder de loep nemen doen méé met de heroriëntatie in de Nederlandse arbeidsverhoudingen die gaande is!

Advertenties

Naar Nieuwe Arbeidsverhoudingen

18 februari 2011

De presentatie van het Manifest Naar Nieuwe Arbeidsverhoudingen kan een nieuw tijdperk inluiden in de Nederlandse arbeidsverhoudingen. Die stonden danig onder druk. Als gevolg van externe spanningen (de kredietcrisis met zijn ingrijpende economische gevolgen), maar ook als gevolg van interne spanningen, zoals het AOW-echec (“tuig van de richel”). Dragende partijen AWVN, FNV Bondgenoten, CNV Vakmensen en De Unie hebben op het juiste moment hun verantwoordelijkheid genomen.

Helaas kan nog niet worden gesproken van een vliegende start van het Manifest. De voorstellen van werkgevers voor de grootste CAO in de marktsector, Metaal en Techniek, worden door de vakbonden (partijen bij het Manifest!), als een ‘bombrief’ omschreven. Ook de spanningen aan de CAO-tafels in de publieke sector (hoewel niet direct partij bij het Manifest) dragen niet bij aan het ‘herwonnen vertrouwen’ waarvan het Manifest spreekt.

Maar er zijn ook lichtpunten aan de horizon! Tijdens een sessie van het NCSI-project Wasstraat CAO’s bleken CAO-partijen onlangs in staat om met behulp van heuse ‘CAO-bouwstenen’ met de inzet van beide partijen tot afspraken te komen over tot dan zeer controversiële onderwerpen! In een CAO-delegatietraining die ik vorige week verzorgde was de ene CAO-partij (de werkgevers in dit geval) bereid de andere CAO-partij alle ruimte te geven om visie en gewenst beleid uit een te zetten én daar écht naar te luisteren. Komende week verzorg ik in een andere bedrijfstak met de directie van een grote onderneming een sessie over eigentijdse verhoudingen met vakbonden op strategisch, tactisch en operationeel niveau.

Tenslotte: de CAO-onderhandelaarsdiners over het Manifest Naar Nieuwe Arbeidsverhoudingen in maart zijn beide over-ingetekend! Dat wijst op een serieuze belangstelling voor het onderwerp van CAO-onderhandelaars van zowel werkgevers(organisaties) als vakbonden.

Vernieuwing van de Nederlandse arbeidsverhoudingen is volgens mij niet meer te stoppen!

De week van het onbewuste (Gastcolumn van Leon Vincken, MKB Nederland)

10 februari 2011

De week begon maandag met het lezen van een opmerkelijk stuk over het functioneren van onze psyche in dagblad De Pers. Onderzoekers, aangehaald in het artikel, tonen aan dat onze besluiten vooraf reeds onbewust bepaald zijn. Dit gaat zover dat zelfs de “bewuste” keuze of stem op een politieke partij, reeds vooraf onbewust is bepaald. Als arbeidsvoorwaarden adviseur voor MKB-branches denk ik dan ineens niet aan “ciao cao” maar “ciao vrije wil”, de feitelijke strekking van het onderzoeksbetoog. Mijmerend in cao verband blijf ik me afvragen en kan dit ook niet direct weerleggen, in hoeverre cao onderhandelingen en dus het uiteindelijke resultaat, een optelsom is van vele onbewuste besluiten binnen onderhandelingsdelegaties. Dat brengt mij gelijk op de resultaten van het onderzoek Onderhandelaars onderhanden. Daarin stellen we vanuit werkgeverszijde het belang van het delegatieprofiel voorop als het gaat om professionalisering van cao onderhandelingen. Niet zozeer de professionaliteit van de individuele cao onderhandelaar als wel van het gehele onderhandelaars team is van belang i.v.m. de mix en chemie welke noodzakelijk zijn voor goede communicatie, begrip en vertrouwen om te komen tot een cao deal. Feitelijk dus het bewust rekening houden met het “onbewuste”, het afstemmen op persoonlijkheden, uitstraling en het “intuïtief” aanvoelen van cao onderhandelaars. In trainingen op het gebied van non-verbale gelaatscommunicatie staat deze zienswijze ook al centraal. Stof tot verder nadenken. Zelfs al is de mate van invloed van het onbewuste maar voor een gedeelte waar, dan is dit interessantgenoeg om er bewust van te zijn en te onderzoeken bij de start van cao onderhandelingen. Een complexe puzzel kan dan wellicht “onbewust professioneel” snel gelegd worden!

Tip voor wie meer wil lezen over het onbewust: Het Slimme Onbewuste van Ap Dijksterhuis!

Leon Vincken (gastcolumnist)
Senior adviseur MKB-Arbeidsvoorwaarden

‘Zeg maar CIAO tegen de CAO!’

5 februari 2011

Ciao tegen de CAO? Wil ik dan af van de CAO? Nee hoor! In het Magazine van de WOS, de werkgevers in de sport, betoog ik deze week juist het tegenovergestelde. Ook bij vernieuwing van arbeidsverhoudingen en arbeidsvoorwaarden blijft de ‘countervailing’ power van beide CAO-partijen noodzakelijk! De CAO moet blijven, liefst dankzij en liever niet ondanks CAO-partijen.

‘Zeg maar ciao tegen de CAO’, was de titel van de keynote speech van bijzonder hoogleraar Aukje Nauta op het seminar ‘CAO-onderhandelaar, een vak!?’, dat ik in november samen met a-advies, CPD en IVA organiseerde naar aanleiding van ons gezamenlijk onderzoek. Ook Aukje Nauta neemt overigens geen afscheid van de CAO. Maar ze wil de CAO wel ingrijpend veranderen. De CAO moet ruimte gaan bieden voor I-deals, afspraken tussen individuele werknemers en werkgevers.

Op het seminar over Sociale Innovatie dat ik deze op week op de legerplaats Oirschot bezocht lichtte haar collega Cristel van de Ven toe dat I-deals win-win-win-deals zijn. Ze bevatten voordeel voor de werknemer, voor de werkgever én zijn uitlegbaar naar de rest van de organisatie, collega’s en het management. Zo versterken ze de individuele arbeidsverhouding, maar hebben ook een positief effect op de collectieve arbeidsverhoudingen binnen een werkorganisatie! Ik denk dat als er één I-deal over de dam is, er snel meer zullen volgen.

Een I-deal kan gaan over van alles. Van een uurtje later beginnen op een bepaalde dag van de week tot individuele prestatie- en beloningsafspraken. I-deals verleggen de ‘zeggenschap’ in de arbeidsverhouding als het ware van de CAO-tafel naar de individuele arbeidsrelatie, waar maatwerkafspraken mogelijk zijn. Misschien kunnen I-deals de verschillen tussen werknemers en zzp’ers, tussen vaste werknemers en flexkrachten of tussen werknemers met een arbeidsovereenkomst en met een overeenkomst van opdracht binnen organisaties verkleinen.

Een CAO die dat mogelijk maakt mag met recht vernieuwend worden genoemd!