Archive for september, 2011

Is de vakbondslente begonnen?

30 september 2011

De spanningen binnen de FNV over de gang van zaken rond het pensioenakkoord lijken nog steeds verder op te lopen. Er is echter ook een lichtpunt: een open brief aan de leden van de Federatieraad van de FNV met als titel: Voor een toekomstbestendige FNV! De brief is door een aantal jonge FNV’ers ondertekend en is op Internet al van veel steunbetuigingen voorzien.

Opvallend is dat de brief niet achterom kijkt. In de eerste zin wordt treurnis uitgesproken over de afgelopen periode. De rest van de brief is gericht op de toekomst! Opvallend is ook dat de brief vragen stelt en geen stellingen betrekt. Veel vragen gaan over de relatie tussen de FNV en de leden. Maar ook over de doorstroom van werknemers binnen de FNV-organisatie zélf. De vragen doen een appèl op veranderingen, zowel intern als op sociaal economisch gebied.

De ondertekenaars roepen de FNV op om te onderzoeken hoe ze jongeren weer kan boeien en binden voor de vakbeweging. En doen een concreet voorstel om jongeren – 20′ers en 30′ers – rechtstreeks te betrekken bij het zoeken naar de oplossingen voor de ontstane problemen. De brief besluit met: ‘De vakbeweging van de toekomst is niet de vakbeweging van de mensen die met pensioen gaan binnenkort. Die is van de generatie die nog 30 tot 40 jaar op de arbeidsmarkt zal zijn’, waarna de brief wordt afgesloten met ‘proud to be FNV’.

De problemen binnen de FNV lijken (mede) te maken te hebben met posities en macht van de grote ten opzichte van de kleine(re) aangesloten bonden en van bestuurders van de vakbonden ten opzichte van de vakcentrale. De briefschrijvers kiezen de weg van de dialoog op zoek naar gezamenlijke belangen. Tegelijkertijd is de brief een krachtig protest van de jonge generatie FNV’ers tegen de oudere garde.

De voorbode van de lente in vakbondsland?

De volledige open brief is te downloaden op de website van HS Arbeidsvoorwaarden.

Centrale looneis en decentrale economie?

24 september 2011

Deze week vroegen de GPD en De Telegraaf mij naar mijn mening over de loonseisen van de vakbeweging en de reacties daarop van de werkgevers. ‘Of ik een ‘hete herfst’ verwacht?’ Ik vind dat bijna net zo moeilijk als het voorspellen van het weer. De looneis van 2,5 % ligt weliswaar op het niveau van de inflatie. Maar de FNV voegt daar een extra eis aan toe van €300 (gemiddeld bijna een vol procent!) om de effecten van het bezuinigingsbeleid van het kabinet op te vangen. Ook vakbond De Unie kondigt een extra looneis aan voor de middeninkomens (van € 30.000 tot € 60.000, waar heel veel werknemers toe behoren), omdat die het meest van het kabinetsbeleid te leiden hebben. Tenslotte geven FNV Bondgenoten en Abvakabo FNV aan compensatie voor gevolgen van het pensioenakkoord in CAO-onderhandelingen te zullen eisen. Voeg daarbij de incidentele loonkostenstijging als gevolg van periodieken e.d. en de loonkostenontwikkeling benadert bij inwilliging al gauw 5 %.

Omdat ‘vragen’ niet gelijk staat aan ‘krijgen’ zal de soep niet zó heet worden gegeten. AWVN, werkgeverspartij bij veel CAO’s, liet in een reactie weten de ‘pijn’ van economische tegenwind en bezuinigingen met werknemers te willen delen. Het CNV geeft aan dat de centrale looneis ruimte laat voor decentrale verschillen. Dat is zeer terecht. CAO-onderhandelingen worden decentraal gevoerd in sectoren die onderling grote verschillen vertonen. Niet alleen tussen marktsectoren en door de overheid gefinancierde sectoren, maar ook tússen marktsectoren. De bouw lijkt de gevolgen van de kredietcrisis nu pas écht te gaan merken. De tuinbouw merkt de gevolgen van de Ehec-bacterie. De detailhandel is gevoelig voor het verlies van koopkracht dat vrijwel iedere Nederlander komend jaar boven het hoofd hangt. Daarentegen lijken andere sectoren de gevolgen van de crisis juist weer wat te boven te komen.

Ik vind een centrale looneis daarom moeilijk te begrijpen. Via Twitter leggen deskundigen van vakbonden geduldig uit dat een centrale inzet zich goed verdraagt met decentrale onderhandelingen en ruimte laat voor verschillende uitkomsten. Maar zou het toch niet beter zijn om ook de inzet, het liefst – in lijn met het Manifest Naar Nieuwe Arbeidsverhoudingen – samen met werkgevers, decentraal per CAO-sector te bezien?

De toestand is hopeloos, maar niet ernstig!

16 september 2011

Deze week stond in het teken van het pensioenakkoord. De 19 vakbonden, aangesloten bij de vakcentrale FNV, konden er na 16 uur vergaderen geen overeenstemming over bereiken. Een dag later had minister Kamp veel minder tijd nodig om tóch met werkgevers en werknemers tot een akkoord te komen, óók met de FNV! Maar terwijl de media dit nieuws meldden, verklaarden de twee grootste aangesloten bonden, FNV Bondgenoten en Abvakabo FNV, op Twitter dat de FNV niet meer namens hen had gesproken.

In CAOpinie© van 7 mei 2011 stelde ik de vraag ‘Haalt de FNV 2012?’. Ik stelde dat de FNV, als vakcentrale, niet meer past in deze tijd. Want hoewel FNV-voorzitter Agnes Jongerius door Pauw & Witteman nog tot ‘machtigste vrouw van Nederland’ werd gebombardeerd ligt de echte macht van de vakbeweging al lang niet meer bij de vakcentrale, maar bij de aangesloten vakbonden. Zij hebben, zoals uit de tweets van de twee grootste bonden blijkt, als het er op aankomt de vakcentrale niet meer nodig en kunnen hun eigen gang gaan.

Welke schade kan de ‘pensioenakkoord-crisis’ tot gevolg hebben: voor de FNV, de vakbeweging en de Nederlandse overlegeconomie? Deskundigen als oud FNV-voorman Ruud Vreeman en hoogleraar Paul de Beer lieten zich in de media somber uit. ‘Het zal de positie van werknemers in ons land verzwakken’ (Vreeman) en ‘De geloofwaardigheid van vakbonden komt onder druk te staan’ (De Beer). Ik ben geneigd de inwoners van Wenen na te spreken als ze weer eens het centrum van een Europese brandhaard waren: ‘De toestand is hopeloos, maar niet ernstig!’

Natuurlijk, áls de vakcentrale FNV van haar voetstuk valt, heeft dat gevolgen voor de instituties van de overlegeconomie, zoals SER en Stichting van de Arbeid. Ook werkgevers zullen zich dan af moeten vragen of hún centrale structuren en machtsbolwerken nog langer houdbaar zijn. Maar uiteindelijk zullen er nieuwe verbanden en verhoudingen ontstaan die beter passen bij deze tijd en bij de decentralisatie van de macht van de centrale instituties van weleer.
En dat is misschien ook wel goed!

Minder Stress in CAO-onderhandelingen!

8 september 2011

Deze week las ik in Newsletter van het Program on Negotiations van de Amerikaanse Harvard Law School een samenvatting van een artikel over Reducing Negotiation Stress. Het oorspronkelijke artikel heet ‘Poise under Pressure: The Well-Balanced Negotiator’; Evenwicht onder druk: de evenwichtige onderhandelaar. De schrijver, Harvard professor Michael Wheeler, vindt dat veel mensen over het hoofd zien dat onderhandelen een veeleisende activiteit is, fysiek en psychisch. Hij beschrijft treffend hoe volgepropte agenda’s waarover tot diep in de nacht wordt dooronderhandeld door slaapgebrek en geprikkelde zenuwen gemakkelijk tot irritatie en verhitte hoofden kunnen leiden.

Het artikel beschrijft vervolgens een waar gebeurde onderhandeling tussen een Amerikaanse zakenman en een machtige Europese regeringsleider (wiens naam helaas niet wordt vermeld), die bekend staat als een temperamentvolle bullebak. De Amerikaan besluit ter voorbereiding op de onderhandelingen gebruik te maken van visualization, een techniek die ook door topsporters wordt toegepast, die gebruik maakt van eigen verbeeldingskracht de topprestatie te leveren. De Amerikaan stelt zich voor dat hij in een grote limousine naar het kasteel van zijn opponent wordt meegetroond over brede privélanen langs uitgestrekte groene weiden met tientallen Arabische volbloedpaarden. Aangekomen wandelt hij door een imposante galerij met originele Renaissance kunstwerken. Zijn verbeelding, waarmee hij vooraf acclimatiseert in de omstandigheden die hij tijdens de onderhandelingen verwacht, stelt hem in staat om rustig en volledig in balans aan de onderhandelingstafel te verschijnen en een uitstekende deal tot stand te brengen.

Voor de vakantieperiode maakte ik kennis met Qumo, het bedrijf van Renzia de Koning, die met gebruikmaking van – ook een Amerikaanse – methode HeartMeth® leert de eigen hartslag zo te beïnvloeden dat die onder alle omstandigheden rustig en in balans is. We vragen ons af of CAO-onderhandelaars baat bij deze methode zouden kunnen hebben. Het artikel lijkt die vraag positief te beantwoorden. We zijn benieuwd naar reacties van onderhandelaars zelf. Als die positief zijn willen we graag een vrijblijvende kennismakingsbijeenkomst organiseren.

Langer Doorwerken Loont!

2 september 2011

Deze week ontvingen de Tweede Kamer en de Ministers van SWZ en VWS een Open Brief over langer doorwerken. Samen met emeritus hoogleraar Kees Klinkhamer en oud-politicus Willem Hoekzema ben ik één van de initiatiefnemers van de brief, die ook is ondertekend door oud-minister van VWS Els Borst, economen Lans Bovenberg en Sweder van Wijnbergen en de voorzitters van KNMG en NVAB (arbeids- en bedrijfsartsen).

Langer doorwerken is geen nieuw thema. Nieuw is wel dat de brief niet uitgaat van economische of financiële argumenten voor langer doorwerken, maar van de medische noodzaak tot langer doorwerken, gebaseerd op recent wetenschappelijk onderzoek en dat deze direct in verband gebracht worden met de arbeidsvoorwaardelijke aspecten van langer doorwerken. De brief bevat – naar mijn mening – nog een paar nieuwe elementen, die – zeker in onderlinge samenhang – tot nieuwe inzichten en initiatieven kunnen leiden:

1. Langer doorwerken wordt benaderd als een recht van werknemers in plaats van een plicht.
2. Het verband tussen langer doorwerken en langer leven wordt gelegd.
3. De achterstand van lager opgeleide werknemers wordt aan de orde gesteld.
4. De belangen van flexwerkers en zzp’ers worden niet uit het oog verloren.
5. Er wordt gekozen voor een individuele benadering, met oog voor verschillen tussen mensen.
6. Er wordt aangesloten bij goede voorbeelden in de praktijk, zoals de bouw.
7. Naast medische argumenten wordt de noodzaak van goede CAO-afspraken onderkend.

De brief sluit af met het praktische voorstel om een TaskForce in het leven te roepen die kan fungeren als denktank en ideeën-generator voor praktische stappen en oplossingen.

De gehele brief kan worden gedownload van de website van HS Arbeidsvoorwaarden, button Nieuws.


Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 1.061 andere volgers