Archive for februari, 2012

Jonge CAO-onderhandelaars zijn nodig!

17 februari 2012

Op het hoogtepunt van de crisis binnen de FNV stond een groep jonge bestuurders op met een Open Brief. Ik schreef er een CAOpinie© over. Sindsdien werd het stil rond dit initiatief. Deze week analyseerde hoogleraar Ton Wilthagen van de Universiteit van Tilburg het uitblijven van CAO-akkoorden. Hij ziet twee oplossingen: een nieuw Akkoord van Wassenaar (waar hij al langer voor pleit) en verjonging van CAO-onderhandelaars aan beide kanten van de tafel. Wilthagen zegt: ‘Er moet een wisseling van de wacht komen. Bestuurders (aan beide kanten van de tafel) hebben te starre denkbeelden. Dertigers zouden bijvoorbeeld veel beter in staat zijn om over hun eigen schaduw heen te springen’.

Als ik rond kijk langs de CAO-tafels die ik ken zie ik wel degelijk dertigers. Maar ze zijn nog in de minderheid. Niet alleen de jonge bestuurders, maar meer nog jonge kaderleden die hen vergezellen. Ik vrees dat het op ledenvergaderingen waar de resultaten van CAO-onderhandelingen bekrachtigd worden niet veel anders zal zijn.

De vraag is dan ook of de door Wilthagen bepleite wisseling van de wacht helpt. Ik vrees dat het slechts ten dele helpt. Veel jonge CAO-onderhandelaars staan anders in hun vak dan sommige oudere collega’s. Ik merk dat in workshops en masterclasses die ik geef en waar ik ze ontmoet. Ze zijn nieuwsgierig naar nieuwe inzichten en staan open voor noodzakelijke veranderingen. De Workshops Benedictijns CAO-onderhandelen die ik volgende maand twee keer geef in de Sint Willibrords Abdij in Doetinchem telt opvallend veel jonge onderhandelaars!

Maar ik denk ook dat er meer moet gebeuren. Ik noemde al verjonging van de aanwezige kaderleden. En verjonging en verbreding van de betrokkenheid van werknemers én werkgevers (in bedrijfstakken) bij de onderhandelingen over de CAO. Ik ken sectoren die experimenteren met bijeenkomsten van georganiseerde en ongeorganiseerde werknemers én werkgevers, waarin gezamenlijk over CAO en arbeidsvoorwaarden van gedachten wordt gewisseld. Ik denk dat het bevorderen van de dialoog tussen werkgevers en werknemers in de bedrijven én aan de CAO-tafels de noodzakelijke verjonging in CAO-land zal bevorderen een versterken. Dat lijkt mij in elk geval de moeite van het proberen waard!

Advertenties

CAO-vernieuwing vraagt om visie en vertrouwen!

10 februari 2012

Deze week had ik een boeiend gesprek over CAO-vernieuwing met twee vakgenoten, Roel Zijlstra en Jeroen Krosse. Roel is als bestuurder van de CMHF aan de kant van vakbonden bij CAO-vernieuwingen betrokken. Jeroen is directeur van Tasper en ontwikkelt voor bedrijven en branches ICT-oplossingen die CAO-vernieuwing ondersteunen.

De vraag die we onszelf stelden was: hoe kan CAO-vernieuwing succesvol worden aangepakt? Puttend uit onze eigen ervaringen kwamen we tot de conclusie dat CAO-vernieuwing vaak een heel praktische achtergrond heeft. Gewijzigde wetgeving bijvoorbeeld. De werkkostenregeling die na een overgangstermijn voor elke werkgever gaat gelden, is voor veel bedrijven en branches aanleiding om het pakket verstrekkingen en vergoedingen onder de loep te nemen. Een ander voorbeeld is de aandacht voor levensfasebewust beleid. Daarvoor is de dreiging van een veroordeling op grond van de Wet Gelijke Behandeling of de aankondiging in het Regeerakkoord dat CAO’s zonder aandacht voor levensfasebewust beleid in de toekomst niet langer algemeen verbindend worden verklaard soms de directe aanleiding.

Natuurlijk kunnen wetgeving en andere invloeden van buitenaf een goede aanleiding zijn voor vernieuwing van CAO’s. Maar er schuilt ook een groot gevaar in! Als de werkkostenregeling er toe leidt dat vergoedingen en verstrekkingen uitsluitend worden aangepast om maar binnen de wettelijke norm te blijven dreigt fiscale wetgeving de visie op CAO en arbeidsvoorwaarden te vervangen. Hetzelfde geldt voor de ‘protocoltekst’ over levensfasebewust beleid die in de CAO wordt opgenomen uitsluitend om te voldoen aan de (toekomstige) eisen voor AVV van de CAO.

CAO-vernieuwing moet niet gedicteerd worden door fiscale wetten en AVV-regels, maar moet gebaseerd zijn op visie op CAO en arbeidsvoorwaarden. Visie, die bijvoorkeur het vertrouwen heeft van beide CAO-partijen: werkgevers(organisaties) en vakbonden! Visie en vertrouwen tussen CAO-partijen staan doorgaans garant voor duurzame CAO-vernieuwing die aansluit bij de wensen en behoeften van werkgevers en werknemers. Gelukkig hadden we daarvan ook goede praktijkvoorbeelden voorhanden!

Onrustig begin van nieuw CAO-jaar!

3 februari 2012

De dagelijkse actuele CAO-berichten op de website van HS Arbeidsvoorwaarden vertoonden de afgelopen week meer berichten over vastgelopen CAO-onderhandelingen dan CAO-resultaten. CAOverzicht© van dit weekend bevestigt dat beeld. In de publieke sector (CAO Gemeenten), zorgsector (kinderopvang) en marktsectoren (schoonmaak, grafimedia, Delta Lloyd) blijkt het moeilijk om tot CAO-afspraken te komen. Voeg daarbij het bericht van vorige week dat de onderhandelingen over een groot aantal reeds geëxpireerde CAO’s nog moeten beginnen en het beeld is compleet: het nieuwe CAO-jaar begint onrustig. 

Ik werd deze week door de webredactie van Binnenlands Bestuur gevraagd om een reactie op het opnieuw mislukken van het overleg over de CAO Gemeenten. Ik kenschetste de situatie in de onderhandelingen over de CAO Gemeenten als ‘Catch 22’: een logisch verband dat de tegengestelde standpunten van beide partijen in stand houdt. Vakbonden willen afspraken maken over werkgelegenheidsgaranties. Logisch, want de werkgelegenheid van hun leden wordt bedreigd door de economische recessie en door de bezuinigingen van de overheid. Maar dezelfde economische recessie en de daaruit voortvloeiende bezuinigingen maken het even logisch dat de VNG de gevraagde werkgelegenheidsgarantie niet kan geven. Een vicieuze cirkel dreigt!

Soortgelijke situaties doen zich voor in andere sectoren. De economische recessie dwingt veel werkgevers de inzet van werknemers flexibeler af te stemmen op het aanbod of de wensen van hun klanten. Maar dezelfde noodzaak tot meer flexibiliteit is er ook de oorzaak van dat veel werknemers, die hun werktijden – soms met pijn en moeite – hebben afgestemd op hun privé-omstandigheden, juist geneigd zijn daaraan stevig vast te houden.

De enige manier om de vicieuze cirkel te doorbreken lijkt mij het investeren in volwassen arbeidsrelaties, die zich kenmerken door een volwassen dialoog tussen werknemers en hun leidinggevenden. Daarin kunnen zowel de belangen van werkgevers als die van werknemers worden afgewogen en in balans worden gehouden. Geven en nemen in goed onderling overleg! Makkelijker gezegd dan gedaan. Maar de enige weg om tegenstellingen écht te overbruggen!