Archive for september, 2012

Productiviteit moet op de CAO-tafel!

28 september 2012

Deze week werd weer onderhandeld over de CAO KLM. KLM heeft vlak voor de zomervakantie aangegeven dat het bedrijf zeer forse besparingen op de arbeidskosten wil realiseren. KLM zet daarbij vooral in op maatregelen die de productiviteit verhogen waardoor medewerkers meer werk voor hetzelfde loon verrichten. De insteek van KLM in de onderhandelingen over de CAO staan niet op zichzelf. In veel andere bedrijven en sectoren gebeurt hetzelfde.  

Verbetering van de productiviteit betekent dat het werk met minder mensen verricht wordt. Dat betekent verlies van werkgelegenheid en dat maakt het voor vakbonden moeilijker om af te zien van loonsverbetering. De klassieke uitruil van loonmatiging tegen behoud van werkgelegenheid wordt er moeilijker door gemaakt.

Deze week heeft de FNV/De Nieuwe Vakbeweging de concept-Arbeidsvoorwaardennota 2013 bekend gemaakt. Daarin gaan een looneis van maximaal 2,5%, terugdringen van flexibele arbeidsrelaties en van-werk-naar-werk-trajecten hand-in-hand. Productiviteit wordt in de nota vooral gebruikt om de loonruimte van 2,5% te berekenen en in relatie tot werkplezier.

Verhoging van de productiviteit lijkt in veel bedrijven en sectoren echter de enige manier om het arbeidsvoorwaardenniveau te handhaven. Het verlies van werkgelegenheid daarvan zal aanzienlijk kleiner zijn dan wanneer de zaken op hun beloop gelaten worden. Werkgevers én vakbonden doen er verstandig aan  verbetering van de productiviteit prominent in de komende CAO-onderhandelingen aan de orde te stellen!

 

Advertenties

Geen heimwee naar de Polder!

20 september 2012

Men zegt wel eens dat je de waarde van iets pas goed beseft als je het kwijt bent. Zo lijkt het ook met de Polder te gaan. In een ingezonden brief in De Volkskrant mijmert econoom Mathijs Bouman (de schrijver van het prachtige boekje over marktwerking De Elektrische Spijkerbroek) dat we ‘de vakbeweging van de jaren negentig nodig hebben, toen de Polder nog werkte…’. Daarmee bedoelt Bouman de vakbeweging die ‘constructief meedenkt over bezuinigingen en hervormingen’ en die ‘soms ook ja zegt en niet altijd nee’.

Mathijs Bouwman, inmiddels bij velen bekend van RTL Z en DWDD, reageert daarmee op de FNV-campagne De Sociale Woestijn, gericht op de verkiezingen van 12 september en tegen de Kunduz-plannen. Bouman vind dat de FNV zichzelf met de campagne ‘overschreeuwt’ en dat ze ‘de eigen interne strijd vertaalt in stoere praat’. Ik vind Boumans kritiek op De Sociale Woestijn een beetje zwaar op de hand. De campagne maakt overduidelijk gebruik van overdrijving. Wie daaraan twijfelt moet het karikaturale Lucky Luck-filmpje nog maar een op You Tube bekijken.

Wat mij intrigeert is de heimwee die in de ingezonden brief van Mathijs Bouman doorklinkt naar de Polder van weleer. Wie de huidige crisis op zich in laat werken en doorgrondt – en daar acht ik Bouman bij uitstek toe in staat – zal tot de conclusie komen dat deze de samenleving fundamenteel verandert. Ook op sociaal-economisch terrein. Er zullen – rechtsom of linksom – keuzes gemaakt moeten worden die de samenleving ingrijpend zullen veranderen. Het gaat daarbij niet langer om het verdelen van een steeds groter wordende koek. En-en zal op tal van terreinen veranderen in of-of. Dat geldt voor CAO’s, voor sociale plannen en voor pensioenen.

Die veranderingen maken een terugkeer naar de Polder van de jaren negentig niet alleen onmogelijk, maar ook ongewenst. Er zijn nieuwe verhoudingen en verbanden nodig die het mogelijk maken de noodzakelijke keuzes tijdig te maken. Deskundigen als Mathijs Bouman zouden er goed aan doen partijen – vakbonden én werkgevers! – daartoe op te roepen. Het is te hopen dat heimwee naar het verleden daarbij plaats maakt voor visie op de toekomst.

Benedictijns onderhandelen over CAO’s?

14 september 2012

Deze week verzorgde ik in de Sint Willibrords Abdij in Doetinchem twee workshops over de betekenis van de Regel van Benedictus voor het leven en het werk van CAO-onderhandelaars. De deelnemers waren onderhandelaars van werkgeversorganisaties en vakbonden, aangesloten bij FNV, CNV en De Unie en organisaties op het terrein van arbeidsverhoudingen.

De Regel van Benedictus begint met het woord: luister! Benedictijns luisteren is iets anders dan de manier waarop in CAO-onderhandelingen vaak naar elkaar wordt ‘geluisterd’. Uitspraken als ‘ik hoor wat je zegt’ of ‘nu moet je eens goed naar mij luisteren’ staan ver af van de manier van luisteren die de Regel van Benedictus beoogt. Die is het best te vergelijken met de wijze waarop een arts met zijn stethoscoop luistert, ausculteren. Dat is geen oppervlakkig en vrijblijvend luisteren, maar aandachtig en gericht op een doel: het stellen van de juiste diagnose die nodig is om de juiste actie in gang te zetten die leidt tot het beste resultaat. De arts neem daarvoor de tijd die nodig is, luistert met aandacht en – als het goed is – met oprechte belangstelling voor de patiënt.

Tijd, aandacht en belangstelling (in woorden van Benedictus: ‘luisteren met het oor van het hart’) zijn drie onmisbare schakels van Benedictijns luisteren. Die staan in schril contrast met de manier waarop vaak in CAO-onderhandelingen naar elkaar wordt ‘geluisterd’. Dan kan de ‘luisterende’ partij vaak niet wachten op het moment waarop men het woord kan overnemen. De boodschap die vervolgens wordt gebracht is vaak al bedacht terwijl men nog naar de ander ‘luisterde’. De manier waarop boodschappen in CAO-onderhandelingen worden overgebracht nodigt vaak helemaal niet uit om te luisteren. Stellige boodschappen, gebaseerd op meningen in plaats van feiten, nodigen eerder uit tot een reactie, die vaak weer gebaseerd is op de mening van de ander.

Echt luisteren op de manier die de eeuwenoude Regel van Benedictus bedoelt is moeilijk. De luisteroefening die in de workshops werd uitgevoerd bevestigde dat. Er bleek veel boodschap en betekenis verloren te gaan als een eenvoudige boodschap door vier mensen aan elkaar wordt doorgegeven! Echt luisteren vereist oefening. En stilte om de boodschap van de ander te verwerken. Zouden in CAO-onderhandelingen in plaats van schorsingen, bedoeld om een reactie voor te bereiden, soms niet beter stiltes gevraagd kunnen worden om de informatie van de ander te verwerken, te doorgronden en te begrijpen?

Tijdens de verbouwing gaat de verkoop door!

7 september 2012

Vorige week gaf de nieuwe voorzitter van de FNV Ton Heerts een uitgebreid interview aan NRC Handelsblad. Daarin legt Heerts, die tevens leiding geeft aan de vernieuwing van de FNV, uit waarom de FNV niet beschikbaar is voor het voeren van overleg met de centrale werkgeversorganisaties over een sociaal akkoord. Die hadden de FNV daartoe uitgenodigd. Het CNV liet bij monde van voorzitter Smit weten wel aan het overleg te willen deelnemen.

De weigering van de FNV om centraal overleg te voeren is opvallend. In de eerste plaats omdat het één van de belangrijkste taken van de vakcentrale is. De aangesloten vakbonden voeren het overleg met de werkgevers in bedrijven en sectoren over CAO’s, de vakcentrales – FNV, CNV en MHP – voeren het overleg met het kabinet en de centrale werkgeversorganisaties. In de tweede plaats is het momentum voor centraal overleg tussen werkgevers en werknemers er vanwege de komende verkiezingen. Die bieden hen immers de mogelijkheid om met gezamenlijke standpunten de richting van het nieuwe kabinet op sociaal-economisch gebied te beïnvloeden. In de derde plaats vraagt de economische crisis van werkgevers en werknemers dat zij er alles aan doen om samen naar oplossingen voor de problemen te zoeken.

Waarom laat de FNV het afweten? Ton Heerts geeft twee redenen. De eerste reden heeft te maken met de interne problemen van de FNV. De FNV is volgens Heerts gewoonweg niet in staat zijn rol in het centrale overleg naar behoren te vervullen. Heerts zegt letterlijk: “Wientjes denkt dat wij er als vakbeweging nog zijn. Maar dat is een misverstand. We zijn er voor een belangrijk deel niet meer.” De tweede reden heeft te maken met het gebrek aan vertrouwen in de werking van het poldermodel. Heerts zegt niet meer te willen deelnemen aan overleg dat niet tot resultaten leidt die door de leden van de vakbeweging worden gewaardeerd. Hij wijst er op dat de vakbeweging de afgelopen jaren herhaaldelijk met lege handen achter bleef. Daar past de FNV volgens Heerts in de toekomst voor.

Heerts meldt in het interview ook dat hij wel heeft gesproken met de nieuwe voorzitter van de Sociaal-Economische Raad. Die kan met de opstelling van de grootste vakcentrale onmiddellijk aan de slag met de herinrichting van de Nederlandse polder. Maar van de FNV mag worden verwacht dat ze in de tussentijd aanspreekbaar blijft. De verkiezingen wachten niet op de voltooiing van De Nieuwe Vakbeweging. De crisis evenmin. Ook voor de FNV geldt: tijdens de verbouwing gaat de verkoop door!