Archive for mei, 2015

Investeer in werkenden, jong én oud!

29 mei 2015

Onderzoek van het World Economic Forum wijst uit dat Nederland op de lijst van meest concurrerende landen in één jaar is gezakt van plaats vier naar plaats acht. De onderzoekers hebben 124 landen beoordeeld op investeringen in kennis en de beroepsbevolking. De belangrijkste oorzaken voor de slechtere positie van ons land zijn de lage arbeidsparticipatie van 55-plussers en de in internationaal opzicht beperkte investeringen in om- en bijscholing van werkenden. ‘Mijn zorg is dat we wel veel investeren in de jeugd, maar dat we daar abrupt mee stoppen aan het begin van de carrière, terwijl de kennis steeds minder lang meegaat door technologische ontwikkelingen’, aldus Henk Volberda, hoogleraar strategisch management en ondernemingsbeleid, in het Financieel Dagblad van 13 mei jl.

Volgens mij zouden sociale partners de conclusies van het onderzoek en de zorg van Volberda bovenaan de CAO-agenda van sectoren en ondernemingen moeten zetten. Een kwalitatief hoogwaardige beroepsbevolking is een voorwaarde voor duurzame economische ontwikkeling en dus voor duurzame werkgelegenheid. Een gezamenlijke investeringsagenda in de beroepsbevolking lijkt mij van cruciaal belang voor de arbeidsparticipatie van zoveel mogelijk mensen. De investeringsagenda zal nadrukkelijk aandacht moeten besteden aan 55-plussers. De lage arbeidsparticipatie van deze groep is pure kapitaalvernietiging. Maar daar blijft het natuurlijk niet toe beperkt. Opleiding en ontwikkeling moet top of mind zijn bij alle werkgevers en werknemers. De sectorale opleidings- en ontwikkelingsfondsen kunnen daar een belangrijke rol bij vervullen. Onderzoek dat ik momenteel uitvoer toont aan dat activiteiten van zo’n fonds het opleidings- en ontwikkelingsbewustzijn bij kleine werkgevers vergroten!

Helaas belooft de impasse in CAO-land, waar het aantal niet-afgesloten CAO’s het aantal wel afgesloten CAO’s lijkt te overstijgen, niet veel goeds voor een gezamenlijke investeringsagenda. Kunnen en mogen sociale partners zich die ‘luxe’ veroorloven. Hoe langer het duurt voordat zij investeringsafspraken maken, hoe meer werkgevers en werkenden in Nederland achterop zullen raken.

Wilco Brinkman, partner HS Arbeidsvoorwaarden

Advertenties

Kleine stappen, grote doelen

16 mei 2015

Het staat bekend als de Kaizen-filosofie en komt uit Japan: met kleine stapjes naar een groot doel toewerken. Kaizen is Japans voor veranderen of verbeteren. Maar een betere vertaling is ‘uiteenhalen en opnieuw in elkaar steken op een betere manier’. Ik moest er deze week aan denken toen ik als jurylid deelnam aan de verkiezing van de meest aantrekkelijke werkgever in de tuinbouw. Als scholier werkte ik jarenlang in die sector: tomaten, paprika’s, bloemen. Ik had daar in de kas mijn eerste kennismaking met een ‘gastarbeider’: Aldo, afkomstig uit Italië. Werkgeverschap in de tuinbouw staat buiten de sector niet zo hoog aangeschreven. Toen niet en nu nog niet. Maar ik raakte onder de indruk van veel inzendingen. Zonder er nu al teveel over te verklappen kreeg ik het gevoel dat met kleine stappen grote doelen bereikt worden en werkgeverschap langzaam maar zeker op een goede en eigentijdse manier wordt vormgegeven.

Een dag later hoorde ik een CNV-vakbondsbestuurder op de radio over werkgeverschap in de champignonsector. Aanleiding was de rechtszaak over ernstige misstanden met de inzet van Poolse werknemers. De interviewer had geen hoge pet op van de werkgevers in deze sector. Maar de CNV-bestuurder wees daarentegen op verbeteringen die ook in deze sector zijn en worden doorgevoerd. Langzaam maar zeker wordt ook hier met kleine stappen aan grote verbeteringen van werkgeverschap en arbeidsverhoudingen gewerkt.

Op dit moment verkeren veel CAO-onderhandelingen in zwaar weer. CAO-partijen zijn het over veel onderwerpen oneens. Misschien willen beiden wel té grote stappen zetten. Misschien hebben CAO-onderhandelingen ook baat bij de Kaizen-filosofie van kleine stappen en grote doelen. Zou het advies van verkenner Ruud Vreeman aan partijen bij de CAO Woningcorporaties daar ook een voorbeeld van zijn? De kern daarvan luidt: breng directeur-bestuurders op termijn onder de CAO en spreek nu een kleine loonsverhoging af…

Stel de werkende centraal!

8 mei 2015

Deze week verscheen het door crowd-funding tot stand gekomen e-boek ZZP’ers: Marktverziekers of marktvernieuwers? Daarin belichten acht onderzoeksjournalisten verschillende kanten van de politiek-maatschappelijke discussie over zzp-ers. Interessant is dat de auteurs de vraag of zzp-ers zich nu wel of niet (moeten) aanpassen aan de verzorgingsstaat omdraaien; zou de verzorgingsstaat zich wellicht moeten aanpassen aan de zzp-ers?

In de politiek-maatschappelijke discussie zien velen de zzp-er als een a-typische arbeidsrelatie. De arbeidsrelatie van een werkgever en een werknemer met een al dan niet vast arbeidscontract is dan de typische arbeidsrelatie. De basis hiervoor is met de Wet op Arbeidsovereenkomst uit 1907 gelegd. De arbeidsovereenkomst is vervolgens leidend geweest in de ontwikkeling van tal van instituties op de arbeidsmarkt (zoals de CAO) en de ontwikkeling van de verzorgingsstaat. Deze instituties zijn nog steeds leidend in de discussie over en reactie op de ontwikkeling van het aantal zzp-ers. De secretaris-generaal van het ministerie van Economische Zaken pleitte er in 2014 al voor om dit los te laten en in plaats van de werknemer de werkende centraal te stellen. Met de werkende als middelpunt in de discussie over sociale zekerheid, arbeidsvoorwaarden en arbeidsverhoudingen kan er echt een stap worden gezet naar vernieuwing die recht doet aan de wensen en behoeften en van het almaar toenemende aantal werkenden. Hoogleraar arbeidsmarktbeleid Ton Wilthagen zegt zelfs: Als we later terugkijken op deze periode, zullen we zien dat de arbeidsovereenkomst een uitzondering is in de arbeidsgeschiedenis. Volgens hem keren we terug naar de oer-contracten op basis van opdracht. Het vasthouden aan werken in loondienst is slechts een laatste stuiptrekking, aldus Wilthagen.

We zitten in een transitieperiode waarin vooral de instituties zullen moeten veranderen en niet de werkenden. De CAO is daar één van. Een eerste voorbeeld is wellicht de CAO Architectenbureaus, waarin ook afspraken zijn gemaakt over zelfstandige professionals. Wellicht is dat een eerste stap naar CAOO’s waarin zelfstandigen als een volwaardige aan het arbeidsproces deelnemende groep een plek krijgen? Dit zou getuigen van waardering voor hen die op eigen kracht hun kennis en kunde beschikbaar stellen, zich ontwikkelen en in hun inkomen voorzien.

Wilco Brinkman, partner HS Arbeidsvoorwaarden

Dag van de Arbeidsverhouding

1 mei 2015

Uitgerekend op 1 mei, de dag waarop de FNV de viering van de Dag van de Arbeid nieuw leven inblaast met een pleidooi voor meer échte banen, zegt werkgeversvoorman Van Straalen dat ‘overdreven’ te vinden en wijst hij er op dat 70% van de beroepsbevolking een vaste baan heeft. De FNV kan volgens Van Straalen ‘beter energie steken in het vinden van goede vormen van flexwerk, omdat werkgevers daar meer behoefte aan hebben’. Los van de vraag of de FNV of de werkgeversvoorman ‘gelijk’ heeft, kenmerkt de timing van de uitspraken de malaise in de Nederlandse arbeidsverhoudingen. Partijen lijken niet langer te zoeken naar verbinding en samenwerking, maar onderstrepen vooral de tegenstellingen die hen van elkaar verwijderen. Dat geldt voor de private sector, waar deze week de CAO-onderhandelingen in de metaalsector vastliepen, maar ook voor de publieke sector waar onderhandelingen over de CAO Rijk precies één ronde duurden, waarna vakbonden de onderhandelingstafel weer verlieten.

Het aantal sectoren waar geen lopende CAO meer geldt neemt gestaag toe. Het is niet overdreven te spreken van een crisis in de arbeidsverhoudingen tussen CAO-partijen. Dat is een fors risico voor het prille economische herstel. Kabinet, werkgevers en vakbonden zouden er goed aan doen het Sociaal Akkoord van 2013, dat de toen al sluimerende verschillen van inzicht tussen sociale partners met de mantel der liefde bedekte, aan te vullen met afspraken over de (in)richting van de CAO van de Toekomst (waarover de Tweede Kamer op 27 mei overigens een rondetafelgesprek organiseert). Wellicht kunnen vakbonden én werkgevers dan volgend jaar samen de Dag van de Arbeidsverhouding vieren…