Archive for december, 2015

Robotisering is een boeiende uitdaging!

18 december 2015

Deze week publiceerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) het rapport De robot de baas. Hierin doet de WRR verslag van een uitgebreide verkenning van de betekenis van robotisering en digitalisering voor de toekomst van werk. Wat mij betreft een zeer relevante studie waarin verschillende effecten van robotisering en digitalisering aan de orde komen. Zo gaat de WRR niet alleen in op de kwantitatieve effecten, kost robotisering nu banen of levert het juist werkgelegenheid op, maar nadrukkelijk ook op de kwalitatieve gevolgen. En dat gaat verder dan vraagstukken op het gebied van opleiding en ontwikkeling.

Één van de kwalitatieve vraagstukken betreft het eigenaarschap van werk. Robotisering kan in potentie de kwaliteit van arbeid en autonomie van werkenden vergroten, maar ook verkleinen. Het is van belang negatieve gevolgen zoals werkstress en burn-out te voorkomen en, aan de positieve kant, werkplezier en productiviteit te bevorderen. In zijn boek De glazen kooi beschrijft Nicholas Carr verschillende voorbeelden waaruit blijkt dat automatisering weliswaar werk productiever, veiliger en minder zwaar kan maken maar dat exact diezelfde technologie werknemers kan beroven van structuur, uitdaging en autonomie. “Maar al te vaak bevrijdt automatisering ons van datgene wat ons een vrij gevoel geeft.”, aldus Carr. En dat leidt vervolgens tot gezondheidsklachten en passiviteit. Paradoxaal genoeg kan technologische innovatie er dan toe leiden dat het innovatieve vermogen van werkenden afneemt.

Terecht dus dat de WRR een inclusieve robotagenda bepleit. Het gaat er dan om ervoor te zorgen dat robotisering goed is voor de economie en voor werkenden. Ik denk dat daar een grote opgave ligt voor werkgevers en werknemers. Een opgave die veel verder reikt dan afspraken over scholing, inzetbaarheid en een sociaal plan. Het is niet alleen een efficiency vraagstuk. Minstens zo belangrijk is de vraag wat we belangrijk vinden aan werk en op wat voor een manier we willen werken. De introductie van nieuwe technologieën is daarom een onderwerp waarover werkgever en werknemers met elkaar in gesprek moeten gaan. Een boeiende uitdaging!

Wilco Brinkman, partner HS Arbeidsvoorwaarden

Advertenties

Asscher respecteert CAO’s!

4 december 2015

Minister Asscher van SZW (PvdA) weigert te zwichten voor politieke druk om in te grijpen in CAO’s. Zo had de VVD hem bij de behandeling van de begroting van SZW opgeroepen om CAO-afspraken over bovenwettelijke voorwaarden te beperken. Asscher vindt dat hij niet in CAO’s moet interveniëren, omdat ‘CAO-partijen zelf het beste weten wat goed is voor hun sector’. Daar wil hij zich als minister niet inhoudelijk mee bemoeien.

De opstelling van de minister verdient enerzijds lof. De inhoud van CAO’s is het domein van sociale partners en dat moet zo blijven. Politieke invloed op de inhoud van CAO’s is ongewenst. Dat kan er gemakkelijk toe leiden dat CAO’s voor allerlei politieke karretjes gespannen worden. Arbeidsvoorwaarden zijn van werkgevers en werknemers, die de afspraken over een deel daarvan aan organisaties die hen vertegenwoordigen kunnen overlaten. Dat zijn de sociale partners en niet de politiek.

Maar dat legt de verantwoordelijkheid voor passende en eigentijdse CAO’s ook geheel bij sociale partners. Ook de verantwoordelijkheid om tegemoet te komen aan de roep in veel sectoren om meer maatwerk in bedrijven en op individueel niveau mogelijk te maken. In landen als Zweden en Denemarken, met een veel hogere organisatiegraad dan Nederland, zijn daar al vergaande stappen in gezet. ‘Nederland loopt daarbij achter’, zei professor Peter van Lieshout onlangs, ‘omdat CAO’s in ons land sinds de eeuwwisseling niet of nauwelijks zijn vernieuwd’ (einde citaat).

Minister Asscher zou een bijdrage kunnen leveren aan het bevorderen van maatwerk. Dat kan volgens economen de economische groei in ons land vergroten. Hij kan sociale partners daar in voor- en najaarsoverleg toe oproepen. En hij zou kunnen besluiten om maatwerk toe te voegen aan de criteria voor het algemeen verbindend verklaren van CAO’s. Die kans lijkt de minister én de Tweede Kamer nu voorbij te laten gaan.

Henk Strating, oprichter HS Arbeidsvoorwaarden