Archive for september, 2018

Onderhandelen met tegenstander of partner?

30 september 2018

Afgelopen week verzorgden we een sessie over onderhandelen voor leden van een tweetal commissies van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten. Daarin stond ons model van puzzelend of verbindend onderhandelen centraal. Dat hebben we ontwikkeld voor het toenamige Nederlands Centrum voor Sociale Innovatie (NCSI), een initiatief van werkgevers, vakbonden en overheid dat helaas in 2012 werd beëindigd.

Puzzelend onderhandelen grijpt terug op de Harvard Negotiation Methode uit de jaren ’80 van de vorige eeuw en op de inzichten van professor Friedrich Glasl. Voor deze Oostenrijkse hoogleraar conflictmanagement draait het in onderhandelingen altijd om het overbruggen van één of meer tegenstelingen. Daar slagen partijen in of niet. In het laatste geval ontstaat er een conflict (of eerst een tijdelijke impasse). Of onderhandelingen eindigen in een oplossing of een conflict (of impasse) wordt volgens Glasl vooral bepaald door de vraag of de onderhandelende partijen elkaar ten diepste als tegenstanders zien of als partners die elkaar nodig hebben om een oplossing te bereiken. In het eerste geval zullen partijen uiteindelijk, al dan niet na een impasse, in een conflict geraken dat zich steeds verder verdiept. Glasl illustreert dat met de bekende Escalatietrap van Glasl. Puzzelend of verbindend onderhandelen gaat daarentegen uit van het laatste en versterkt dat door de wijze waarop partijen puzzelend samen met elkaar naar oplossingen zoeken.

De theorie van professor Glasl, waar onze methode van puzzelend of verbindend onderhandelen mede op is gebaseerd, lijkt bevestigd te worden in de metalektro, de zogeheten grootmetaal. Daar bevinden CAO-partijen zich al maandenlang in een impasse, nadat onderhandelingen over de CAO Metalektro vastliepen. Deze week lekte een vertrouwelijke brief van werkgeversorganisatie FME aan de vakbonden uit. Daarin erkent FME dat ‘de verhoudingen met de vakbonden verziekt zijn’ en dat de ‘gebruikelijke formele en informele communicatiekanalen niet meer naar behoren lijken te werken’. FME stelt voor dat een externe bemiddelaar het CAO-conflict vlot gaat trekken. Dat lijkt voor de hand te liggen. Maar wij denken dat er meer nodig is dan dat. CAO-partijen in de metalektro zullen elkaar weer als (sociale) partners moeten gaan zien en ervaren in plaats van als tegenstanders. Alleen dan is een duurzame overbrugging van hun tegenstellingen – die zich in elke onderhandeling voordoen – mogelijk.

Wilco Brinkman en Henk Strating, partners HS Arbeidsvoorwaarden

Advertenties

Bestaat dé publieke sector?

15 september 2018

Naar aanleiding van een oproep op Facebook van de initiatiefnemers van PO in Actie lijkt de onvrede in de publieke sector zich op 2 oktober aanstaande te bundelen. Zij roepen alle medewerkers in publieke sectoren onderwijs, zorg, politie en defensie op om op die datum massaal in Den Haag te protesteren tegen bezuinigingen op de publieke sector.

De oproep aan medewerkers in alle publieke sectoren suggereert dat er sprake is van een breed gedeelde problematiek. Die zou tot uitdrukking komen in te lage beloning, te hoge werkdruk en te weinig respect en waardering. Wie de berichtgeving in CAOverzicht over CAO’s in Nederland volgt zal opmerken dat deze problemen niet exclusief voor pubieke sectoren gelden. Ook in het bedrijfsleven zijn beloning, werkdruk, respect en waardering vaak de belangrijkste inzet van CAO-onderhandelingen. Terwijl ook in private sectoren volop actie wordt gevoerd om deze inzet kracht bij te zetten, lijkt een algemene landelijke actie daar ver weg. Dat komt omdat onderhandelingen over beloning, werkdruk, respect en waardering niet centraal voor alle sectoren en bedrijven tegelijk, maar decentraal per sector en per bedrijf worden gevoerd. Dáár zullen uiteindelijk de oplossingen gevonden moeten worden.

Is dat in de publieke sector anders? Eigenlijk niet. Precies 25 jaar geleden werd het zogeheten sectorenmodel ingevoerd. Dat hield in dat er niet langer werd onderhandeld over de publieke sector als één geheel, maar per sector: rijksoverheid, provincies, gemeenten, waterschappen, politie, defensie, rechterlijke macht, evenals in de verschillende onderwijssectoren (primair, voorgezet, middelbaar, hoger, universitair onderwijs). De zorgsectoren, die altijd al eigen CAO’s hadden, volgden dit voorbeeld, waardoor ook in de zorg per zorgsector (ziekenhuizen, verpleging, verzorging en thuiszorg, ggz, gehandicaptenzorg e.d.) onderhandeld wordt.

Dé publieke sector bestaat evenmin als dé private sector en is niets anders dan een grote verzameliing sectoren en bedrijven met ieder hun eigen specifieke vraagstukken. Natuurlijk zijn er overeenkomsten en natuurlijk staat het medewerkers vrij om samen te protesteren. Maar oplossingen zullen decentraal per sector en per bedrijf gevonden moeten worden.

Wilco Brinkman en Henk Strating Strating, partners HS Arbeidsvoorwaarden