Archive for mei, 2019

Loonstijging krabbelt omhoog

25 mei 2019

Het zal niemand ontgaan dat de loonontwiikkeling in Nederland veel stof voor discussie geeft. Natuurlijk tussen CAO-partijen, werkgevers(organisaties) en vakbonden. Maar ook politici, economen en journalisten mengen zich regelmatig in de discussie. Politici omdat het kabinet Nederlanders verbetering van de koopkracht in het vooruitzicht heeft gesteld. Dat vereist echter dat de lonen meer stijgen dan de inflatie. Doordat de inflatie sinds het begin van dit jaar sterker is gestegen dan de lonen, komt die doelstelling in gevaar. Economen mengen zich in de discussie, omdat zij niet goed begrijpen dat de krapte op de arbeidsmarkt, waardoor arbeid schaars is geworden, niet tot een hogere prijs voor die arbeid in de vorm van forse loonsverhogingen leidt. Journalisten, vooral sociaal-economische vakjournalisten van De Financiële Telegraaf, het Financieele Dagblad en Trouw, proberen de discussies voor hun lezers te verslaan en te duiden.

Ondertussen kruipen de lonen langzaam maar zeker omhoog. Wie wekelijks kennis neemt van de CAO-BAROMETER© in CAOverzicht zal dat bevestigen. Over 2018 stegen de lonen 2%, in het eerste kwartaal 2,2% en in april 2,3%. Deze percentages kijken 12 maanden terug. Wie vooruit kijkt ziet dat de loonsverhogingen die in recent afgesloten CAO’s zijn afgesproken sterker stijgen, gemiddeld 2,8% per jaar. Dat is bijna gelijk aan de loonstijging die het CPB voor 2019 voorspelt van 2,9%. De inflatie stijgt echter vrijwel even snel. In 2018 bedroeg die nog gemiddeld 1,7%, maar in de eerste vier maanden van 2019 steeg die gestaag: 2,2%, 2,6%, 2,8% en 2,9%. Daarmee lijkt de koopkracht min of meer gehandehaafd te worden, maar is nog steeds geen spraken van een reële loonsverbetering die de koopkracht verbetert.

Wilco Brinkman en Henk Strating zijn partners HS Arbeidsvoorwaarden

Advertenties

Naar een agile CAO?!

16 mei 2019

Een agile CAO? Wat is dat? De letterlijke vertaling van agile is behendig of lenig. De term duikt op in de organisatie- en veranderkunde. Een team dat een project uitvoert door middel van een agile aanpak gaat ervan uit dat de omstandigheden tijdens de uitvoering van het project veranderen. En dat de aanpak van het project mee moet kunnen veranderen. De term agile CAO dook deze week op in een artikel over de CAO ING. Dat bedrijf is in Nederland en België overgestapt op agile werken, waarbij medewerkers rollen vervullen in zelfsturende teams, in plaats van functies in een hiërarchische organisatiestructuur. Daardoor is de verantwoordelijkheid van individuele medewerkers en teams sterk toegenomen. ING wil daarop aansluiten door in teams ook afspraken te maken over arbeidsvoorwaarden. Bijvoorbeeld over verlof. Uitgansgpunt is daarbij niet langer ‘waar je recht op hebt’, maar ‘wat je nodig hebt om optimaal met elkaar te kunnen functioneren’. ING wil daarom graag – samen met vakbonden – op deze basis de CAO opnieuw ontwerpen. Daarin past de afspraak dat geëxperimenteerd gaat worden met het volledig vrij laten van het aantal vrije dagen. Andere onderdelen van de CAO zouden op den duur eenzelfde vrijheidsgraad moeten kunnen krijgen, met als sluitstuk de beloningsstructuur.

Zoals gezegd wil ING de ontwikkeling van de agile CAO samen met vakbonden ter hand nemen. Dat vraagt natuurlijk om een daarbij behorend onderhandelingsproces, waarbij CAO-partijen met elkaar samenwerken in plaats van tegenover elkaar staan. Puzzelend onderhandelen, zoals wij dat destijds voor het Nederlands Centrum voor Sociale Innovatie hebben ontwikkeld en met succes bij een aantal bedrijfstak- en ondernemings-CAO’s toepassen, biedt daarvoor uitstekende mogelijkheden.

Wilco Brinkman en Henk Strating
partners HS Arbeidsvoorwaarden

Inflatie en arbeidsproductiviteit

3 mei 2019

In een vraaggesprek met De Financiële Telegraaf kwam de vraag aan de orde waarom er dit jaar tot nu toe nog maar zo weinig CAO’s tot stand kwamen. Wij konden van onze kant bevestigen dat de meldingen van vastgelopen CAO-onderhandelingen in ons wekelijks CAOverzicht de meldingen van tot stand gekomen CAO’s inderdaad regelmatig overtreffen. Dat is wel eens anders geweest. Gevraagd naar de oorzaken ligt het voor de hand om die te zoeken in de hoge inzet van de vakbeweging, met name de FNV, van 5%. Die eis wordt in vrijwel geen enkele CAO gerealiseerd, zelfs niet bij benadering. Kennelijk zien werkgevers veel minder mogelijkheden voor loonsverhogingen dan de vakbeweging. Die wordt overigens op haar beurt gesteund door economen, politici, journalisten en instituten, zoals De Nederlandse Bank, die ook vinden dat de lonen sterker moeten stijgen. Gevraagd naar de oplossing voor deze impasse stelden we voor om de loonsverhoging (weer) te relateren aan de inflatie en de arbeidsproductiviteit. Door de inflatie grosso modo in de lonen te verdisconteren en door te berekenen aan afnemers van producten en diensten blijft de koopkracht van medewerkers behouden. Vervolgens zou in elke CAO-onderhandeling bezien kunnen worden of en zo ja in welke mate de arbeidsproductiviteit is toegenomen. Dat biedt immers een reële mogelijkheid om de lonen van medewerkers niet alleen te indexeren, maar ook reëel te verbeteren waar dat mogelijk is. Zo’n benadering heeft veel voordelen. Loononderhandelingen worden erdoor gerationaliseerd en ontdaan van onnodige emoties en de verhoging van de lonen houdt gelijke tred met de economische mogelijkheden van bedrijven en sectoren. Het betekent wel een terugkeer naar decentraal arbeidsvoorwaardenbeleid, zonder generale centrale looneisen.

Inmiddels heeft Tweede Kamerlid Dennis Wiersma (VVD en oud voorzitter van FNV Jongeren) naar aanleiding van het artikel in De Financiële Telegraaf Kamervragen gesteld aan Minister Koolhaas van SZW. Hij vraagt de minister ondermeer wat hij van onze suggestie vindt en of die een positieve bijdrage zou kunnen leveren aan het totstandkomen van CAO’s.

Wilco Brinkman en Henk Strating zijn partners HS Arbeidsvoorwaarden