Posts Tagged ‘europa’

Naar een Europese CAO?

10 oktober 2009

Afgelopen week begon de Masterleergang Trends in Arbeidsverhoudingen waaraan ik deelneem. Een boeiende leergang, aangeboden door de Universiteit van Amsterdam, AIAS en Stichting De Burcht met een interessante groep van vakbondsbestuurders, werkgevers, ambtenaren en zelfstandigen. Ik zal de komende weken in CAOpinie© steeds kort verslag doen van het college van de afgelopen week. Deze week was het thema: de europeanisering van arbeidsverhoudingen.

Prof. dr Jelle Visser (UvA) presenteerde 4 peilers waarop de Nederlandse sociaal-economische verhoudingen na de Tweede Wereldoorlog gevestigd zijn:

1. Redelijk sterke en erkende vakbonden.
2. CAO’s op basis van solidariteit en coördinatie.
3. Medezeggenschap in ondernemingen.
4. Sociaal-economische overlegstructuur (‘poldermodel’).

Alle 4 deze peilers lijken wat af te brokkelen. Vakbonden verliezen leden, zeker onder jongeren. Decentralisatie verzwakt de solidariteit en coördinatie van CAO-afspraken. De belangstelling voor OR en PVT is afgenomen. Het AOW-debat toont de zwakte van het ‘poldermodel’. Kijkend naar de toekomst zijn de peilers aan twee tegengestelde krachten onderhevig: decentralisatie naar het ondernemingsniveau en gobalisering naar Europees en internationaal niveau.

Toegespitst op de CAO is de vraag of een Europese CAO de nationale CAO zal verdringen. Op het eerste gezicht lijkt dat (nog) niet het geval. Maar arbeidsmarktanalyses laten zien dat Nederland en West-Europa in de toekomst niet zonder grootscheepse arbeidsmigratie kunnen. Kan de CAO dan nog een nationale aangelegenheid blijven? Of is de Europese CAO in aantocht?

Onlangs hoorde ik dat de loonruimte in België mede tot stand komt op basis van de ontwikkeling van de lonen in de buurlanden Nederland, Duitsland en Frankrijk. Zijn de Belgen hun tijd vooruit?